AIDoç. Dr. Ömer Faruk AYDINdromerfarukaydin.com
📝
B5 • Araştırma yaşam döngüsü · IMRAD Yazımı

B5 — IMRAD Yazımı

IMRAD’ın her bölümü için ayrı yazım mantığı ve ayrı prompt deseni.

[O] Orta / [İ] İleriMakale/tez yazan araştırmacı, akademisyen, tıp eğitimcisi

Modül B5 — IMRAD Yazımı

Seviye: [O] Orta / [İ] İleri

Amaç: IMRAD'ın her bölümünün farklı bir yazım mantığı ve dolayısıyla farklı bir prompt deseni gerektirdiğini öğretmek; AI'ı taslak hızlandırıcı olarak kullanırken bilimsel disiplini korumak.

Kavramsal çerçeve

IMRAD'ın dört bölümü tek bir "makale yaz" prompt'una sıkıştırılamaz; her biri ayrı bir retorik görev taşır. Introduction daraltır, Methods tekrarlanabilirlik için kuruca kesinleşir, Results yorumsuz raporlar, Discussion literatürle yüzleşir. AI her bölümde yardımcıdır ama her bölümde farklı kısıtlarla çalıştırılır. Altın kural: AI taslak üretir, içeriğin doğruluğu ve özgünlüğü yazara aittir. Referanslar daima [ref] yer tutucusuyla bırakılır ve sonradan teyitle doldurulur (A2).

Bölüm bölüm desenler

Introduction [O] — huni yapısı, biten bilgi boşluğu

Görev: genelden özele daralan, son cümlede araştırma sorusunu/amacını net koyan bir giriş. Boşluk iddiası gerçek literatüre dayanmalı (B1, B2).

[ROL]: Acil tıp alanında yayın deneyimli bir akademik yazarsın.
[BAĞLAM]: Konu: [konu]. Çalışmam: [tip ve amaç]. Bilgi boşluğu (literatürle
doğruladığım): [boşluğu yazın]. Hedef dergi: [dergi].
[GÖREV]: Huni yapısında bir Introduction yaz: geniş bağlam → daralan alan →
bilgi boşluğu → çalışmanın amacı/sorusu (son paragraf).
[KISITLAR]: En fazla [400] kelime. Boşluk iddiasını benim verdiğim çerçeveyle
sınırla; yeni iddia uydurma. Referans gereken yere [ref] koy.
[DOĞRULAMA KANCASI]: Uydurma referans veya istatistik yok; her olgusal iddiayı
[doğrulanmalı] olarak işaretle.

Methods [O/İ] — kuru kesinlik, tekrarlanabilirlik

Görev: bir başkasının çalışmayı tekrarlayabileceği netlikte, ilgili yönergeye (CONSORT/STROBE/PRISMA) uyumlu metot. Burada üslup kasıtlı olarak yalın olmalı.

[GÖREV]: Aşağıdaki ham metot notlarımı, [STROBE] uyumlu, tekrarlanabilir bir
Methods bölümüne dönüştür: [notlarınız].
[KISITLAR]: Hiçbir ayrıntı ekleme veya uydurma; notlarımda olmayan bir yöntem
adımı yazma. Eksik bıraktığım yerleri [eksik: ...] olarak işaretle ki
tamamlayayım. Geçmiş zaman, edilgen veya etken tutarlı.
[DOĞRULAMA KANCASI]: Eklediğin her cümlenin kaynağı benim notlarım olmalı;
notlarda olmayan hiçbir şey ekleme.

Results [O] — yorumsuz raporlama

Görev: yalnızca bulgu, yorum yok, neden-sonuç yok. Sayılar gerçek ve B4'ten gelir.

[GÖREV]: Aşağıdaki gerçek sonuçlardan yorumsuz, geçmiş zamanlı bir Results
bölümü yaz: [gerçek sayılar/tablolar].
[KISITLAR]: Tartışma, çıkarım veya neden-sonuç ifadesi yasak. Yeni sayı ekleme.
Tabloya atıf yap ama tabloyu metinde tekrarlama.

Discussion [O/İ] — literatürle yüzleşme, acımasız kısıtlılık

Görev: ana bulguyu özetle → literatürle karşılaştır (benzer/çelişen) → mekanizma/yorum → kısıtlılıklar (dürüstçe) → klinik/alana etki → sonuç. Acil tıp pratiğine etki vurgulanmalı.

[GÖREV]: Discussion bölümünü şu sırayla yaz: (1) ana bulgunun özeti, (2)
literatürle karşılaştırma [ref], (3) olası mekanizma/yorum, (4) kısıtlılıklar,
(5) klinik/acil tıp pratiğine etki, (6) kısa sonuç.
[KISITLAR]: Kısıtlılıkları acımasızca ve her birinin bulguyu nasıl etkilediğini
belirterek yaz. Bulgularını abartma. Literatür karşılaştırmasında [ref] kullan,
gerçek makale uydurma.
[DOĞRULAMA KANCASI]: Her [ref]'i ben gerçek literatürle dolduracağım; sen
hiçbir referans icat etme.

Abstract ve Title [O] — en sona

Abstract makale bitince, gerçek içerikten üretilir; baştan yazılmaz.

[GÖREV]: Tamamlanmış makalemden [yapıştırın] yapılandırılmış bir özet yaz
(Amaç/Yöntem/Bulgular/Sonuç), en fazla [250] kelime. Yalnızca makalede
geçen bilgiyi kullan; yeni iddia veya sayı ekleme.

Kötü → İyi karşılaştırması

Kötü: "Makalemin tamamını şu konuda yaz: [konu]."

→ Bölüm disiplini yok, içerik sizin değil, referanslar uydurma, Results'a yorum sızar.

İyi: Her bölümü kendi deseniyle, kendi kısıtlarıyla, sizin gerçek içeriğinizden üretmek; referansları [ref] bırakıp sonra teyitle doldurmak.

→ Yapı sağlam, içerik size ait, doğrulama yerleşik.

Yaygın hata kalıpları (failure modes)

  • Tek prompt'ta tüm makale. Bölümlerin retorik farkı kaybolur. Çözüm: bölüm başına prompt.
  • Results'a yorum sızması. Modelin bulguyu yorumlaması. Çözüm: "yorum yasak" kısıtı.
  • Methods'a uydurma ayrıntı. Notlarda olmayan adımın eklenmesi. Çözüm: "sadece notlarımdan" kısıtı + [eksik] işareti.
  • Kısıtlılıkları yumuşatma. Modelin zayıflıkları örtmesi. Çözüm: "acımasızca ve etkisini belirterek" talimatı.
  • Abstract'ı baştan yazma. İçerik oturmadan özet. Çözüm: abstract en sona, gerçek metinden.

Uygulamalı egzersiz

Devam eden bir makalenizin yalnızca "kısıtlılıklar" alt başlığını Discussion deseniyle yazdırın. Çıktıdaki her kısıtlılığın gerçekten sizin çalışmanıza ait olup olmadığını ve her birinin bulguya etkisinin belirtilip belirtilmediğini denetleyin. Jenerik kısıtlılıklar varsa, prompt'a bağlamı daha çok ekleyin.

Doğrulama kontrol listesi

  • Her bölümü kendi desen ve kısıtlarıyla ayrı ürettim.
  • Introduction'daki boşluk iddiası gerçek literatüre dayanıyor.
  • Methods yalnızca benim notlarımdan; uydurma adım yok.
  • Results yorumsuz ve sayılar gerçek.
  • Discussion'da kısıtlılıklar dürüst ve etkileriyle yazılı; klinik etki var.
  • Tüm referanslar [ref] olarak bırakıldı ve teyitle dolduruldu (A2).
  • Abstract en son, gerçek içerikten üretildi.

Anahtar çıkarımlar

  • IMRAD'ın her bölümü ayrı retorik görevdir ve ayrı prompt deseni ister.
  • Introduction daraltır, Methods tekrarlanabilir kesinlik kurar, Results yorumsuz raporlar, Discussion yüzleşir.
  • Referanslar her zaman yer tutucu bırakılıp sonra teyitle doldurulur.
  • AI taslağı hızlandırır; doğruluk ve özgünlük yazara aittir.